Tarotkaarten en AI: hoe herken je handwerk, en waarom het ertoe doet

De discussie over tarotkaarten en AI is de laatste tijd flink opgelaaid. Aan de ene kant staat een groeiende groep makers en verzamelaars die handgeschilderde en met de hand getekende decks in het zonnetje zet, onder hashtags als #HumanArtTarot en #NoAITarot. Aan de andere kant verschijnen er decks die geheel of gedeeltelijk met AI zijn gemaakt. Daartussen ligt een groot grijs gebied, en juist dat grijze gebied maakt het lastig om te weten waar je eigenlijk naar kijkt.

Misschien herken je het wel. Je vindt online een deck dat je meteen aanspreekt, je bekijkt de kaarten een paar keer, en dan lees je ergens in de kleine lettertjes dat er AI aan te pas is gekomen. Of je komt er juist helemaal niet achter, omdat de maker er niets over zegt. Dat gevoel, dat je iets niet zeker weet over iets wat je straks misschien dagelijks in handen houdt, is precies waar deze blog over gaat. Niet om te oordelen, wel om je te helpen zelf een heldere keuze te maken.

Wat betekent ‘met AI gemaakt’ eigenlijk?

Zodra je beter kijkt, blijkt met AI gemaakt lang niet altijd hetzelfde te betekenen. Aan het ene uiteinde staan decks waarbij vrijwel elk beeld door een computer is gegenereerd, op basis van een paar tekstregels die iemand heeft ingetypt. Aan het andere uiteinde staan kunstenaars die alles met de hand schilderen of tekenen, en die AI hooguit inzetten voor een klusje op de achtergrond, bijvoorbeeld om even een kleurcombinatie uit te proberen. Tussen die twee uitersten ligt van alles.

Een maker kan de basis met de hand tekenen en de afwerking laten bijwerken door software. Een ander bouwt een kaart op uit gegenereerde stukken en schildert daar vervolgens overheen. Weer een ander gebruikt de techniek alleen voor de opmaak van het boekje. Als iemand zegt dat er AI in een deck zit, weet je dus nog niet zoveel. De vraag die er echt toe doet is niet of er techniek is gebruikt, maar waar en hoeveel. Pas als je dat weet, kun je een deck op waarde schatten.

Waarom veel mensen bewust voor handwerk kiezen

Voor een deel van de tarotwereld is het antwoord op die vraag simpel: zij willen het werk van een mens in handen houden. En dat is een volstrekt begrijpelijke voorkeur. Achter een handgemaakt deck zit vaak iemand die jarenlang de symboliek van de kaarten heeft bestudeerd, die bewust koos voor een bepaalde kleur, een blik, een houding. Elke kaart draagt een bedoeling, en die bedoeling voel je terug op het moment dat je de kaarten legt.

Er speelt ook iets persoonlijks mee. Een deck is voor veel mensen geen plaatje aan de muur, maar gereedschap dat je telkens opnieuw ter hand neemt. Wie zich verbonden voelt met de maker, leest anders. Je weet dat er een mens tegenover je zit die iets probeerde over te brengen, en dat besef geeft een reading vaak meer diepgang. Voor deze lezers is de hand van de kunstenaar geen bijzaak, maar de reden waarom ze überhaupt een bepaald deck kiezen. Denk aan de onafhankelijke makers uit onze verhalen over indie tarot decks, of aan een kunstenaarsdeck als de Blood Moon Tarot van Sam Guay, waarin je in elke kaart de hand van de maker terugziet.

Betekent AI in een tarotdeck dat het minder waard is?

En toch is het te makkelijk om te zeggen: handwerk goed, AI slecht. Er zijn decks waarin AI een rol speelde en die er prachtig uitzien, met kopers die er dolgelukkig mee zijn. Een gereedschap bepaalt niet in zijn eentje de waarde van het eindresultaat. Wat een deck goed maakt, is of het bij jou past, of de beelden je iets vertellen en of je er prettig mee werkt. Dat kan net zo goed lukken met een deck waarin techniek is gebruikt als met een volledig met de hand geschilderd exemplaar.

Waar het wel schuurt, is op twee punten. Het eerste is de manier waarop sommige AI is getraind: op het werk van makers die daar nooit toestemming voor gaven en er ook geen vergoeding voor kregen. Dat is een echte zorg, en het is terecht dat kunstenaars daar aandacht voor vragen. Het tweede punt weegt voor jou als koper misschien nog zwaarder. Het wringt vooral wanneer AI wordt verzwegen. Niet de techniek zelf is dan het probleem, maar het stilzwijgen eromheen.

Niet de techniek is het probleem, maar het stilzwijgen eromheen.

Waar het echt om draait: transparantie

Daarmee komen we bij de kern. Het gaat eigenlijk niet om de tegenstelling handwerk versus AI, maar om iets veel eenvoudigers: mag je als koper weten hoe je deck gemaakt is? Zelfs grote spelers liepen hierin tegen de lamp. Toen een bekende internationale kaartuitgever AI in promotiebeeld bleek te hebben verwerkt zonder dat te vermelden, spotten oplettende fans het meteen, en moest het bedrijf publiekelijk terugkomen op zijn eerdere woorden. Het laat zien hoe gevoelig dit ligt, en hoezeer mensen willen weten waar ze aan toe zijn.

Wanneer je weet hoe een deck tot stand is gekomen, kun je kiezen op basis van feiten in plaats van een aanname. De een vindt het niet erg dat er techniek is gebruikt, zolang het maar duidelijk is. De ander wil per se het werk van een mens. Allebei die keuzes zijn prima, maar ze kunnen alleen eerlijk gemaakt worden als de informatie op tafel ligt. Transparantie neemt niemand iets af. Ze geeft je juist de ruimte om te kiezen wat bij jou past.

Zo kies je een tarotdeck dat bij je past

Wil je zeker weten waar je aan toe bent, dan begint het bij de beschrijving van de maker zelf. Vertelt hij of zij hoe het deck gemaakt is? Wordt er een kunstenaar bij naam genoemd? Staat er iets over het maakproces, of blijft dat opvallend vaag? Een maker die trots is op het handwerk vertelt daar meestal graag over. Stilte op dat punt hoeft niets verkeerds te betekenen, maar het is wel een reden om even door te vragen of verder te zoeken voordat je bestelt.

Vraag jezelf daarnaast af wat voor jou zwaarder weegt. Gaat het je vooral om het gevoel dat er een mens achter elke kaart zit? Dan let je op decks waarbij de kunstenaar en het proces duidelijk in beeld zijn. Vind je het vooral belangrijk dat de beelden je aanspreken en dat je er prettig mee leest? Dan mag de techniek een kleinere rol spelen in je afweging. Er is geen goed of fout antwoord, alleen het antwoord dat klopt voor jou. Twijfel je nog, dan helpen onze tips over het kiezen van een tarotdeck je een eind op weg. Let er sowieso op dat je koopt bij een betrouwbaar adres, zodat je geen namaak in huis haalt.

Waar tarot.nl voor staat

Bij tarot.nl proberen we hier zo eerlijk mogelijk in te zijn. Weten we dat een deck met AI is gemaakt, dan vermelden we dat gewoon. Weten we het niet zeker, dan doen we daar geen aanname over, want gokken zou jou juist op het verkeerde been zetten. Liever zijn we open over wat we wél weten en eerlijk over wat we níet weten, dan dat we een schijnzekerheid geven die niet klopt. Zo blijf je zelf aan het stuur.

Wij geloven namelijk dat jij als koper recht hebt op een complete, eerlijke keuze, en dat de echte maker de credits verdient die hem of haar toekomen. Of je nu bewust voor handwerk gaat of het niet erg vindt dat er techniek in het spel is: je verdient het om die keuze te maken met de feiten in de hand. Daar maken we ons hard voor, kaart voor kaart en deck voor deck.

Wil je rustig rondkijken? Bekijk dan onze verhalen over tarotkaarten kopen en kiezen, en ontdek welk deck bij jou past.